10 نكته‌اي كه درباره پول نمي‌دانستيد!

بزرگترين اسكناس تاريخ

بزرگترين اسكناس تاريخ را كه‌ اندازه‌اش به يك برگه سند قضايي مي‌رسد، دولت فيليپين در 1998 با ارزش 100‌هزار پزو چاپ كرده است. اين اسكناس به مناسبت صدمين سالگرد استقلال فيليپين از حاكميت اسپانيايي‌ها چاپ شده بود و تنها در اختيار مجموعه‌داران قرار مي‌گرفت. ارزش فروش هر برگه آن 180‌هزار پزو، معادل 3,700‌دلار بود
گران‌ترين اسكناس تاريخ
عظيم‌ترين مبلغي كه روي يك اسكناس درج شده به دوره اجراي طرح مارشال – بازسازي‌هاي پس از جنگ دوم – در انگلستان مي‌رسد، كه در آن زمان دولت اسكناس‌هايي به ارزش يك‌ميليون پوند چاپ مي‌كرد. اين اسكناس‌ها كه در اصل براي استفاده دولت آمريكا طراحي شده بود، خيلي زود از دور خارج شد و در نتيجه تعداد بسيار انگشت شماري از آن به دست اشخاص عادي رسيد. البته خارج از دور بودن اين اسكناس‌ها به معناي بي‌ارزش بودنشان نيست، در سال 2008 يكي از دو بازمانده اين مجموعه به مبلغ 120‌هزار‌دلار در يك حراجي به فروش رفت.
اولين ATM تاريخ
از زماني كه ارشميدس در حمام به آن كشف معروفش رسيد، اين شايد درخشان‌ترين ايده‌اي باشد كه به ذهن كسي رسيده است. مخترعي به نام جان شپرد-بارون وقتي در حال دوش گرفتن بود، طرح اولين دستگاه ATM جهان به ذهنش خطور كرد (البته اين ادعاي او بي‌رقيب و مخالف هم نبوده است). او طرحش را با بانك‌هاي انگليسي درميان گذاشت و به سرعت پذيرفته شد. اولين دستگاه ATM در 1967 در لندن ساخته و نصب شد. ماشين با كد شناسايي شخصي كار مي‌كرد و در ابتدا اسكناس‌ها اندكي با ايزوتوپ‌هاي راديواكتيو كربن 14 آغشته مي‌شدند، چون هنوز سيستم كددهي مغناطيسي كارت‌هاي خودپرداز اختراع نشده بود. البته اين دستگاه يك تفاوت ديگر هم با نمونه‌هاي امروزي‌اش داشت: كارمزد نمي‌گرفت.
منشا پيدايش علامت $
هيچ‌كس نمي‌داند اين نماد ‌دلار اولين بار از كجا آمده است، اما دفتر چاپ و حكاكي اسكناس‌هاي آمريكا مي‌گويد منشا آن را حدس زده است. اداره‌اي كه مسووليت چاپ و طراحي تمام اسكناس‌هاي‌دلاري آمريكا را بر عهده دارد مي‌گويد از اين نماد در اصل براي نماياندن پزوي اسپانيايي و مكزيكي «PS» استفاده مي‌شده است؛ يعني به تدريج s طوري نوشته مي‌شده است كه بالاي p قرار بگيرد. اين علامت حتي در 1875 يعني پيش از چاپ اولين‌دلار آمريكايي هم به گستردگي مورد استفاده بوده است و اگر خوب دقت كرده باشيد، روي پول‌هاي آمريكا اصلا از چنين علامتي خبري نيست.
طول عمر اسكناس‌ها
همه اسكناس‌ها دير يا زود فرسوده مي‌شوند. هرچه ارزش پول كوچك‌تر باشد شما از آن بيشتر استفاده مي‌كنيد و در نتيجه عمرش هم كوتاه‌تر مي‌شود. يك اسكناس يك‌دلاري به طور متوسط 21 ماه زندگي مي‌كند، در صورتي كه اسكناس منقوش به تصوير بنجامين فرانكلين (صد‌دلاري) 7 سال عمر دارد. البته بي‌شك تا آن زمان ارزشش به خاطر تورم نزول كرده، بنابراين هرچه زودتر خرجش كنيد بهتر است.
مشهورترين شخصيت اسكناس‌ها
تصوير ملكه اليزابت دوم روي پول بيش از 33 كشور – از ترينيداد و توباگو گرفته تا استراليا – حك شده است، كه در نوع خود ركوردي به حساب مي‌آيد. كانادا اولين كشوري بود كه از تصوير اين ملكه روي اسكناس‌هايش استفاده كرد، آن هم وقتي كه در 1935 تصوير اين ملكه 9 ساله را روي اسكناس‌هاي 20 ‌دلاري‌اش چاپ كرد. در طول سال‌هاي پس از آن 26 تصوير مختلف از اليزابت دوم در انگلستان و كشورهاي مستعمره‌اش روي اسكناس‌ها چاپ شده و به اغلب اين كشورها مستقيما ابلاغ مي‌شد كه بايد از عكس اين ملكه استفاده كنند.
هرچند برخي كشورها از جمله رودسيا (زيمبابوه كنوني)، مالت و فيجي هنوز هم از اين تصاوير استفاده مي‌كنند. ملكه اغلب با تاج و لباس سلطنتي‌اش روي اسكناس‌ها ظاهر مي‌شود، اما كانادا و استراليا ترجيح مي‌دهند كه بيشتر تصوير او را با ظاهر ساده چاپ كنند و با وجودي كه برخي كشورها براي نمايش سن ملكه اسكناس‌هايشان را به روز مي‌كنند، برخي ديگر همچنان تصاوير دوران جواني او را به كار مي‌برند. بليزه وقتي در 1980 قصد تغيير طراحي اسكناس‌هايش را داشت، تصويري از ملكه را برگزيد كه همان زمان هم متعلق به 20 سال پيش بود.
پول‌ها كارناوال ميكروبند
به نظر مي‌رسد كه همه پول‌ها احتياج به شست و شو دارند، از بس كه كثيفند! مطالعات نشان مي‌دهند كه بخش بزرگي از اسكناس‌هاي آمريكايي آلوده به كوكائين هستند. موادفروشان اغلب با دست‌هاي آلوده پول مي‌شمارند و بسياري هم خب از اسكناس براي مصرف مواد مخدر استفاده مي‌كنند. اين اسكناس‌ها سپس در دستگاه ATM آلودگي‌شان را به بقيه هم منتقل مي‌كنند.
روي اسكناس‌ها همچنين آلودگي‌هاي فاضلابي هم پيدا شده است. مطالعه‌اي در ژورنال پزشكي ساوترن در 2002 نشان مي‌داد كه روي 94‌درصد از اسكناس‌هاي آمريكا ميكروب‌هاي بيماري‌زا پيدا شده است. طبق گزارش‌ها يك پول كاغذي مي‌تواند از توالت يك خانواده آلودگي بيشتري در خود داشته باشد. اسكناس‌ها مكان خوبي براي رشد و نمو ميكروب‌ها هستند. ويروس‌ها و باكتري‌ها روي اكثر سطوح بيش از 48 ساعت عمر نمي‌كنند، اما عمر آنها روي سطح پول‌هاي كاغذي حتي به 17 روز هم مي‌رسد (اين مطالعات براي ويروس آنفلوآنزا بوده‌اند). همين شواهد كه ارائه كرديم كافي است تا برويد و بيشتر از پول‌هاي اعتباري استفاده كنيد.
تورم‌هاي سرسام آور
براي مقابله با تورم 231 ميليون‌درصدي و رسيدن قيمت هر قرص نان به 300 ميليارد‌دلار زيمبابوه‌اي، دولت وحدت اين كشور (متشكل از روبرت موگابه و نخست وزير مورگان تسوانگياري) در ژانويه امسال اسكناس 100‌هزار ميلياردي منتشر كرد. (به عرضتان برسانيم كه 100‌هزار ميليارد، يك 1 دارد با چهارده صفر و اين بزرگترين عدد درج شده روي يك اسكناس نيز هست.
البته تنها چند هفته پس از انتشار اين اسكناس مقامات دولتي از موضع خود كوتاه آمدند و به شهروندان اجازه دادند كه با پول ساير كشورها معامله كنند. اين حركت براي چند ماه تورم را از تك و تا انداخت، تا اينكه در ماه جولاي دومرتبه با جهشي رو به بالا مواجه شد. حالا همه آرزو مي‌كنند كه كاش آن اسكناس‌هاي 100‌هزار ميليارديشان را خرج نكرده بودند.
اولين پول كاغذي
پول‌هاي كاغذي اولين بار توسط چيني‌ها به كار برده شد، كه در سال‌هاي 618-907 پس از ميلاد در دوران تانگ ديناستي از آن استفاده مي‌كردند. بيشتر اين اسكناس‌ها به شكل اوراق خصوصي اعتباري يا مبادله‌اي منتشر مي‌شدند و اين سنت در آنجا براي پنجاه سال نيز ادامه داشت تا در اوايل قرن هفده به اروپا رسيد.
وقتي هنوز يك يا دو قرن مانده بود كه پول كاغذي در ساير نقاط جهان مطرح شود چين اولين بحران مالي‌اش را از سر مي‌گذراند. انتشار اين پول‌هاي كاغذي به قدري زياد شده بود كه از ارزش شان كاسته بود و تورم عرض اندام مي‌كرد. در نتيجه اين پديده چين پول كاغذي را ممنوع اعلام كرد و تا چندين قرن ديگر به سراغ آن نرفت.
يك واقعيت ديگر كه كمتر شناخته شده اين است كه اصطلاح پول نقد (cash) در اصل براي وصف سكه‌هاي گرد برنزي به كار مي‌رفت كه داراي سوراخ‌هايي مربع شكل در وسط بودند و در دوران تانگ ديناستي  كاي-يوآن» ناميده مي‌شدند مشاهده ادامه مطلب 10 نكته‌اي كه درباره پول نمي‌دانستيد!