جنس سخنراني‌هاي امروز در نشست سران عدم تعهد تا اندازه بسياري رنگ و بوي تغيير نگاه از يك رويكرد صرف سياسي به جنبش به مسائلي همچون اقتصاد جهاني، انرژي‌هاي نو و تغيير در مكانيزم‌هاي تجارت بين‌الملل داشت؛ تغييري كه نشان مي‌دهد اين جنبش توان وارد شدن به حوزه جديد و گسترده‌‌تري از دستور كار سابق خود دارد.


به گزارش «تابناك»، پيش از اين نيز بارها درباره ظرفيت اقتصادي كشورهاي عضو عدم تعهد گزارش‌هايي ديده شده است؛ اما به رغم پتانسيل‌هاي اقتصادي و وسعت جغرافيايي بزرگي كه اين كشور‌ها در حوزه تجارت بين‌الملل از آن برخوردارند، شايد تا كنون هيچ‌گاه محور اقتصادي به عنوان محوري اساسي در تحولات مربوط به اين جنبش مورد توجه قرار نگرفته بود.

بنا بر اين گزارش، بخشي از اين بي‌توجهي به محور اقتصادي ناشي از وابستگي و پيوستگي بسياري از كشورهاي عضو جنبش به تجارت بين‌الملل و نهادهاي اقتصادي بين‌الملل و همچنين كشورهاي قدرتمند در حوزه اقتصاد جهاني بوده كه برآمده از واقعيت دنياي به هم وابسته امروز است.

اما سخنان امروز در نشست صبح اجلاس، داراي نكته‌اي با اهميت بود و آن اينكه در شرايط كنوني جهاني، اقتصاد يكي از اولويت‌هاي اساسي در دستور كار بين‌المللي است كه كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد، بايد توجهي خاص به آن داشته باشند.

در اين باره بايد گفت كه سخنان ‌بان كي مون، محمود احمدي‌نژاد، محمد مرسي و به ويژه سخنان مان موهان سينك نخست وزير هند، نشان از آن داشت كه اين اجلاس به تدريج از دستور كار صرف سياسي بيرون رفته و حوزه وسيع‌تري را در بر مي‌گيرد.

شايد بتوان چند محور اساسي اقتصادي را در سخنراني‌هاي امروز اجلاس مشخص كرد: بحران جهاني اقتصادي و ضرورت توجه به توسعه اقتصادي، ضرورت تغيير در مكانيزم‌هاي تجارت بين‌الملل و اصلاح ساختار نهادهاي مالي و اقتصادي بين‌الملل همچون صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني و همچنين ضرورت توجه به گسترش همكاري اقتصادي بين كشورهاي عضو جنبش و توجه به تكنولوژي‌هاي جديد و انرژي‌هاي نو و تجديد پذير.

بي‌گمان، رسيدن به يك دستور كار اقتصادي مهم در اجلاس عدم تعهد، نيازمند زمان بسياري  براي پي‌ريزي ساختار‌ها و زيرساخت‌هاي لازم در اين باره است؛ اما نكته مهم در اين ميان توجه خاصي است كه محور اقتصاد امروز در سخنان سخنرانان به خود جلب كرده بود. اين امر نشان دهنده پديد آمدن يك اجماع كلي در ميان اعضاي جنبش و به ويژه اعضاي تأثيرگذار آن براي گذشتن از حوزه صرف سياسي و توجه به حوزه اقتصاد است.

يكي از مهمترين محورهاي اقتصادي در اين سخنان شايد، سخنان محمود احمدي‌نژاد در چند جمله براي در هم شكستن ساختارهاي اقتصادي موجود و حركت براي اصلاح ساختارهاي مالي بين‌الملل و جايگزيني ارزهاي ملي به جاي سلطه يك ارز خاص در تجارت بين‌الملل بود.

اشاره محمود احمدي‌نژاد براي تغيير مكانيزم‌هاي تجارت جهاني و كاربست معاملاتي همچون معاملات پاياپاي در صحنه بين‌الملل، شايد به چالش كشيدن عنصر اصلي و محوري تحريم‌هاي اقتصادي عليه ايران، يعني انزواي اقتصادي بود؛ موضوعي كه بي‌گمان، چندان خوشايند ايالات متحده نيست.

در اين ميان، اشارات نخست وزير هند براي آمادگي در همكاري با همه كشورهاي عضو جنبش و به ويژه ايران كه رياست اجلاس را در دست گرفته، نيز در خور توجه بود. سخنان وي كه اساساً محور اقتصادي داشت و بر خلاف ساير سخنراني‌ها كمتر رنگ و بوي سياست بين‌الملل به خود گرفت، با توجه به اهميت اقتصادي هند در ميان كشورهاي عضو جنبش، نويد يك تحول اساسي در حوزه‌هاي مورد توجه جنبش را داشت.

حال شايد آن اتفاقي كه ايران به دنبال آن بود، در حال رخ دادن است؛ تغيير در فضاي تجارت بين‌الملل و به وجود آوردن نهادهاي اقتصادي جديد در عرصه جهاني و همبستگي اقتصادي نزديك در ميان اعضا. البته وضعيتي كه هم اكنون در اقتصاد بين‌الملل پديد آمده، بيش از همه در پافشاري اعضاي جنبش براي ايجاد يك دستور كار اقتصادي تأثيرگذار است.

حال نحوه استفاده ايران از اين فرصت پيش آمده و پررنگ ساختن اين روزنه‌هاي اقتصادي كه توان تبديل شدن به دريچه‌هاي جديد تجارت است، تعيين كننده اين دستور كار اقتصادي در آينده خواهد بود. شكست انزواي ايران به اذعان رسانه‌هاي گوناگون با برگزاري اين اجلاس تا اندازه بسياري نشان داده شده و شايد اكنون زمان بهره‌برداري از اين فرصت پيش آمده است.